Dat was de reden waarom ik moest begrijpen welke greep destructieve verslaving op iemand heeft — en waarom. Nu, jaren later, is het meeste drama voorbij. Mijn begrip van het grotere geheel is helder geworden. Ik zie nu waar ik het mis had, en ik heb veel werk aan mezelf gedaan. Ik heb gezonde grenzen leren stellen — voor mezelf én in mijn relatie met mijn tweezonen — zodat we allemaal in een veilige omgeving kunnen leven. 

Die zoektocht liet me ook mijn eigen onzekerheden, angsten en onbewuste wonden zien. Wonden die mij gevangen hielden in overlevingsmodus, die me deden verdwijnen in mezelf om anderen te pleasen, en die mij altijd het gevoel gaven verantwoordelijk te zijn voor andermans gedrag. Het moeilijkste inzicht was de realisatie dat ik onbewust veel van mijn eigen wonden had doorgegeven aan mijn zonen. Maar Arrans weg was anders dan die van zijn broer — misschien heeft hij zijn broer zelfs beschermd, door zelf volledig in de verslaving te stappen en daarmee de vreselijke gevolgen zichtbaar te maken voor Lewis. 

Er vormde zich al op heel jonge leeftijd een sterk patroon in Arrans leven. Zijn ziekenhuisopnames en dagelijkse medicatie vanaf zijn tweede tot zijn twaalfde — voor astma en nier- en blaasproblemen — had een diep onbewust programma gecreëerd: 'Ik kan naar medicijnen grijpen om me beter te voelen.' Zijn voornaamste verslaving was aan farmaceutische drugs.

Hij bracht jaren door met dagelijkse medicatie voor zijn nier- en blaasproblemen. Veel van zijn kinderjaren miste hij school — in het ziekenhuis voor operaties aan zijn nier, of thuis met een vernevelaar voor zijn astma en ernstige longinfecties. Daardoor kon hij nauwelijks sociale contacten opbouwen met leeftijdsgenoten. Als hij terugkwam op school, werd hij gepest. Zijnvader en ik gingen uit elkaar toen hij 9 was en zijn broer 7. Daarvóór werkte zijn vader elke week weg, zodat hij grotendeels afwezig was in hun vroege jeugd.

Het onderbewustzijn als stuurman

Een van mijn favoriete coaches, Peter Crone, zegt op een treffend eenvoudige manier: 'De menselijke neiging is om in lijden te verkeren. Als we ons apart voelen van anderen, gaan we automatisch in overlevingsmodus. We hebben dan geen andere keuze dan gewoon te overleven.' En dat is uitputtend op den duur — en maakt ons uiteindelijk ziek.

We willen allemaal het gevoel hebben dat we er toe doen. Verslaafden zijn de verbinding met zichzelf en hun eigenwaarde kwijtgeraakt. Wat er buiten hen om gebeurt, weerspiegelt de chaos van binnenuit. Niet iedereen glijdt van experimenteren naar volledige afhankelijkheid. Onderzoek suggereert dat 1 op de 9 mensen die drugs gebruiken uiteindelijk een stoornis in het gebruik van middelen ontwikkelt. Niemand weet precies wat sommige mensen over de rand duwt in volledige verslaving — ieders levenspad is anders.

Het onderbewustzijn — dat we niet zo helder kunnen horen als onze bewuste gedachten — is als de sterkste stroming diep in de oceaan, die de golven aan het oppervlak aanstuurt. De wonden die gedurende ons leven worden gecreëerd — veelal in de kindertijd — bepalen hoe we als volwassene ons dagelijks leven inrichten. Als dat onbewuste verhaal draait in overlevingsmodus, controleert het alles wat we doen, als een hyperwaakzaam kind dat zichzelf veilig wil houden.

Een treffend citaat van Carl Jung: "Totdat je het onbewuste bewust maakt, zal het je leven sturen — en jij zult het lot noemen." Je onderbewustzijn neemt meer dan 80 tot 90% van je dag over, elke dag — zodra je bewuste geest vermoeid raakt. Een herkenbaar voorbeeld: je rijdt na een lange werkdag naar huis. Veertig minuten onderweg. Je stapt uit en denkt: hoe ben ik hier gekomen? Ik kan me de rit helemaal niet herinneren. Dat is de kracht van je onderbewuste — moe als je was, nam het het bekende thuisrijpatroon over, volledig op automatische piloot.

Nog een quote van Peter Crone: "Verslaafden zijn verslaafd aan hun onbewuste wonden. Verslaving bedient slechts hun menselijk lijden." Het zijn gewone mensen zoals jij en ik, die de verkeerde middelen buiten zichzelf gebruiken om de pijn van hun innerlijke wonden te verdoven of te ontvluchten.

We hebben allemaal wel een vorm van verslaving — aan onze telefoon, aan suiker, aan tv, aan social media, aan relaties, aan gemak. We zien dat niet als een probleem in de samenleving. Maar ook die verbindingen worden op den duur een probleem, als we er niets mee doen. Onze samenleving creëert steeds meer afleidingen buiten onszelf — via technologie en gemak — in plaats van verbinding met onszelf en met elkaar te stimuleren. Het moedigt scheiding aan. Overleving

Begrip in plaats van oordeel

Zoals je kunt zien uit de ervaringen met mijn zoon: we hebben geen idee wat iemand heeft doorgemaakt in zijn of haar jeugd, wat voor pijn zij proberen te ontvluchten op die straten. Ze kozen simpelweg het verkeerde middel om zich beter te voelen — drank, drugs, sigaretten, straatdrugs of medicijnen. De meeste daarvan zijn legaal, en worden door overheden en grote bedrijven vaker gepromoot dan welke gezonde hulpbron dan ook — simpelweg vanwege de inkomsten die ze opleveren.

Velen zullen zeggen: ze hebben het aan zichzelf te wijten. Maar ik ben het daar niet mee eens. Bedenk hoe krachtig die onbewuste programmering is. Heb jij het echt zelf veroorzaakt? Wees eerlijk: kun jij een hele dag je telefoon niet aanraken als je afleiding nodig hebt? Nu stel je voor dat die telefoon 'meth' was.

Hopelijk verandert het systeem met de tijd, en groeit het begrip in de samenleving — zodat het stigma rondom drank- en drugsmisbruik vermindert. Wanneer we dit begrijpen en accepteren, kunnen we deze mensen langzaam maar zeker te reïntegreren in de samenleving — met betere, effectievere behandeling en oprechte ondersteuning, in plaats van hen te straffen en verder uit te sluiten.

Portugal heeft dit een aantal jaren geleden onderzocht en is al begonnen met deze aanpak. Er is een terugval van 50% in recidive. Niet perfect — maar een stap in de goede richting.

Reguliere revalidatiecentra hebben helaas erg lage slagingspercentages, en kosten mensen duizenden euro's. Mijn zoon heeft twee keer een afkickkliniek doorlopen. De laatste, in het Verenigd Koninkrijk, gebruikte neurowetenschap om het onderbewustzijn en de neurale paden te hertrainen. Ze reikten hem de middelen aan om zijn oude denkpatronen te herschrijven, terwijl ze ook zijn kernwonden aanpakten. Dát was de aanpak die hem het meest heeft geholpen — met blijvend resultaat.

Arran is zich nu heel bewust van zijn denkwijze en dagelijkse keuzes. Hij heeft bewust gewerkt aan het omvormen van zijn oude manier van denken, om nieuwe neurale paden te creëren. Hij heeft giftige mensen uit zijn leven verwijderd die zijn grootste triggers waren. Hij gebruikt nu gezonde, natuurlijke middelen — meditatie, beweging, wandelen in de natuur,ademwerk, creativiteit en supplementen — om een balans te vinden tussen lichaam en geest. Hij heelt zijn verleden en heeft een gezonde werk-privébalans gevonden die bij hem past.

Hij heeft zijn hele omgeving veranderd — van buiten naar binnen — als weerspiegeling van de eigenliefde die hij van binnenuit ervaart. Hij weet nu dat hij genoeg is. Hij accepteert en houdt van zichzelf — het goede én het minder goede — door gezonde grenzen voor zichzelf te stellen. En zijn eigenliefde groeit elke dag. Hij is al zes jaar schoon.

Onderzoek toont aan: als we kijken naar wat het echte drijfveer is achter dit gedrag, en de juiste ondersteuning en omgeving bieden, kan er blijvende verandering ontstaan. Mijn zoon is daar het levende bewijs van. Veel mensen op straat hebben die kans of ondersteuning nooit gekregen. Laten we samen proberen dit te veranderen — in onze eigen gemeenschap.