Iedereen kijkt. Niet iedereen ziet.
Een gesprek met Joey van Aken & Maaike van Toledo
Wat als een donatie meer doet dan alleen een maaltijd of een overnachting betalen? Dat is precies de gedachte achter stichting Samen voor Thuislozen. De stichting ontwikkelt een digitaal platform waarmee donaties veilig, transparant en doelgericht terechtkomen bij mensen die dak- of thuisloos zijn. Niet als losse gift, maar als een investering in concrete doelen, zoals een fiets, kleding, een opleiding of begeleiding richting een nieuwe start. Tegelijkertijd wil de stichting iets minstens zo belangrijks bereiken: de mens achter het straatbeeld weer zichtbaar maken.
Tussen een goed idee en een stichting die daadwerkelijk verschil maakt, ligt één cruciale stap: mensen die erin durven geloven. Voor Samen voor Thuislozen was voormalig wethouder Joey van Aken zo iemand. Vanaf de eerste gesprekken zag hij niet alleen een innovatief platform, maar vooral een initiatief dat aansloot op een vraag waar gemeente, hulpverlening en samenleving al langer mee worstelen: hoe bied je mensen zonder thuis niet alleen hulp, maar ook perspectief?
Een idee vindt bondgenoten
Door initiatiefnemer Joran van Mil in contact te brengen met de juiste mensen binnen de gemeente en maatschappelijke organisaties, hielp Van Aken het plan verder dan de tekentafel. Zijn betrokkenheid zorgde ervoor dat het initiatief kon groeien van een goed idee naar een serieus samenwerkingsverband waarin steeds meer partijen zich herkenden. ”Als iemand een goed idee heeft dat kan bijdragen aan een probleem waar we zelf ook mee worstelen, dan vind ik dat je daar serieus naar moet kijken," vertelt Van Aken. "Juist omdat we weten dat de bestaande oplossingen niet altijd voldoende zijn. Dan moet je ook openstaan voor nieuwe initiatieven.”
Een idee alleen is niet genoeg; het moet ook gebouwd worden. Vanaf dag één werkt IT-ontwikkelaar Gerwin van Loon mee aan de technische ontwikkeling van het platform, zodat de maatschappelijke ambitie ook digitaal werkelijkheid wordt. De eerste gesprekken brachten Samen voor Thuislozen al snel in contact met WijZijn. Vanaf dat moment verschoof de aandacht van het idee naar de uitvoering. Niet alleen de techniek van het platform werd verder ontwikkeld, maar ook de vraag hoe het initiatief een duurzame bijdrage kan leveren aan het herstel van mensen die dak- of thuisloos zijn. Volgens Van Aken zit precies daar de kracht van de stichting. "Je wilt mensen niet alleen een menswaardig bestaan geven, maar ook weer iets bieden om naartoe te werken. Een fiets, een winterjas of een rijbewijs lijken misschien kleine doelen, maar voor iemand kunnen ze het verschil maken tussen stil blijven staan en weer vooruitgaan.”
De eerste indruk liegt
Waar veel mensen bij dak- en thuisloosheid vooral denken aan overlast of verslaving, wil Samen voor Thuislozen juist het verhaal achter de mens zichtbaar maken. Dat is volgens Maaike van Toledo misschien wel de grootste maatschappelijke winst die het platform kan opleveren. ”Op deze doelgroep rust nog altijd een enorm stigma. Niemand kiest ervoor om dakloos te worden. Achter iedere deelnemer zit een geschiedenis. Door mensen hun verhaal te laten vertellen, krijgen ze weer een gezicht. Ik hoop dat de samenleving daardoor anders naar deze doelgroep gaat kijken.”
Ook voor Van Aken veranderde het perspectief tijdens het traject. Niet door beleidsstukken, rapporten of cijfers, maar door de ontmoetingen met de mensen om wie het uiteindelijk draait. "We zijn vaak geneigd alleen het gedrag te zien. Maar als je de verhalen achter mensen hoort, kijk je anders. Dan zie je niet meer alleen iemand die op straat leeft, maar vooral een mens die door omstandigheden is afgegleden.” Juist die verandering in perspectief vormt de kern van Samen voor Thuislozen. Het platform draait niet alleen om veilig doneren, maar ook om vertrouwen. Donateurs kiezen straks zelf een concreet doel waarvoor zij willen bijdragen en ontvangen vervolgens een terugkoppeling over wat hun donatie mogelijk heeft gemaakt. Niet om te controleren, maar om te laten zien dat een bijdrage daadwerkelijk verschil maakt.
Voor initiatiefnemer Joran van Mil is het platform dan ook nooit het einddoel geweest. De techniek is slechts het middel. Zijn ambitie reikt verder: een samenleving waarin mensen niet langer wegkijken, maar elkaar zien en zich betrokken voelen bij elkaar. Waarin een donatie niet alleen voorziet in een directe behoefte, maar ook bijdraagt aan herstel, eigenwaarde en nieuwe kansen. ”Het mooiste zou zijn als een donatie uiteindelijk méér wordt dan alleen financiële steun. Dat iemand dankzij een fiets weer naar werk kan, een opleiding kan volgen of opnieuw vertrouwen krijgt. Uiteindelijk hoop je zelfs dat er echte verbinding ontstaat tussen mensen.” Volgens Van Aken begint juist daar echt herstel. "Je hoopt dat iemand weer onderdeel wordt van de maatschappij. Dat iemand weer een netwerk opbouwt, dagbesteding vindt of misschien zelfs anderen gaat helpen. Dan heb je het niet meer over een donatie, maar over herstel.”
Van belofte naar bewijs
Om die ambitie waar te maken, bouwt Samen voor Thuislozen achter de schermen verder aan een stevig netwerk van maatschappelijke partners. Naast de bestaande samenwerking met WijZijn wordt ook intensief samengewerkt met andere organisaties zoals het Leger des Heils. Juist die verbinding tussen initiatiefnemers, hulpverlening, gemeente en maatschappelijke organisaties moet ervoor zorgen dat deelnemers niet alleen ondersteuning ontvangen, maar ook duurzaam kunnen werken aan een nieuwe toekomst.
Dat Samen voor Thuislozen zich in relatief korte tijd zo sterk heeft ontwikkeld, maakte indruk op Van Aken. "Ik ben vooral verrast door de snelheid waarmee het van idee naar uitvoering is gegaan. Er is ontzettend veel werk verzet achter de schermen. Je ziet dat het niet bij een idee is gebleven, maar dat er echt gebouwd wordt aan iets dat mensen kan helpen.”
Wanneer hij vooruitkijkt, hoeft hij niet lang na te denken over wat hij hoopt dat de stichting uiteindelijk zal betekenen. "Ik hoop dat er straks mensen zijn die dankzij dit initiatief weer zijn opgekrabbeld. Dat ze hun leven opnieuw hebben ingericht en misschien zelfs anderen weer verder helpen. Als dat gebeurt, dan is precies bereikt waar dit initiatief voor bedoeld is.”
Achter de schermen wordt momenteel hard gewerkt aan de afronding van het platform. Tegelijkertijd groeit het netwerk van maatschappelijke partners verder en krijgt de samenwerking met onder meer het Leger des Heils steeds concreter vorm. Als alles volgens planning verloopt, gaat Samen voor Thuislozen deze zomer live. Daarmee begint een nieuwe fase. Een fase waarin een idee uitgroeit tot een platform dat mensen, organisaties en de stad met elkaar verbindt. Niet door alle problemen rondom dak- en thuisloosheid op te lossen, maar door iets terug te brengen wat voor veel deelnemers minstens zo belangrijk is: vertrouwen. Vertrouwen in elkaar, vertrouwen in de samenleving en vertrouwen dat een nieuwe start mogelijk is.
